درباره ی دشت کویر

ﻋﮑﺲ ﻣﺎﻫﻮﺍﺭﻩﺍﯼ ﺍﺯ ﺑﯿﺎﺑﺎﻥ ﺩﺷﺖ ﮐﻮﯾﺮ ﺍﮐﺜﺮ ﺭﻧﮓﻫﺎﯼ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺩﺭ ﻧﮕﺎﺭﻩ ﻭ ﺗﻔﺎﻭﺕﻫﺎﯼ ﺷﯿﺪﻫﺎﯼ ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﺑﻪ ﺩﻻﯾﻞ ﺍﺧﺘﻼﻑﻫﺎﯼ ﺗﺮﮐﯿﺒﺎﺕ ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﻮﺍﺩ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺩﻫﻨﺪﻩ ﺻﺨﺮﻩﻫﺎ ﻭ ﺗﭙﻪﻫﺎ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺟﻠﻮﻩ ﮔﺮ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ . ﺭﻧﮓﻫﺎﯼ ﺗﻨﺪ ﺁﺑﯽ ﺍﺣﺘﻤﺎﻻً ﻧﺎﺷﯽ ﺍﺯ ﺭﺳﻮﺏ ﻧﻤﮏﻫﺎﯼ ﺑﺎﻗﯽﻣﺎﻧﺪﻩ ﺍﺯ ﺭﺳﺘﻨﯽﻫﺎ ﻭ ﮔﯿﺎﻫﺎﻥ ﮐﻮﯾﺮﯼ ﺍﺳﺖ. ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺍﯾﻦ ﺍﺳﺘﻨﺘﺎﺝ ﺑﺴﺘﮕﯽ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﻪ ﻃﯿﻒ ﺍﻟﮑﺘﺮﻭﻣﻐﻨﺎﻃﯿﺴﯽ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺷﯿﺪ ﺁﺑﯽ ﻧﻤﺎﯾﺶ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩﺍﺳﺖ . ﺩﺷﺖ ﮐﻮﯾﺮ ﺑﺨﺶ ﺑﺰﺭﮔﯽ ﺍﺯ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽﺩﻫﺪ. ﺩَﺷﺖ ﮐَﻮﯾﺮ ﯾﺎ ﮐﻮﯾﺮ ﻣﺮﮐﺰﯼ ، ﺑﯿﺎﺑﺎﻥ ﻏﺎﻟﺒﺎ ﮐﻮﯾﺮﯼ ﻭﺳﯿﻌﯽ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮﻝ ﺗﻘﺮﯾﺒﯽ ۸۰۰ ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ﻭ ﻋﺮﺽ ﺗﻘﺮﯾﺒﯽ ۳۲۰ ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﺭﺷﺘﻪ ﮐﻮﻩ ﺍﻟﺒﺮﺯ ﺩﺭ ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻤﺎﻟﯽ ﺍﯾﺮﺍﻥ. ﻧﺎﻡ ﺁﻥ ﺍﺯ ﮐﻮﯾﺮﻫﺎﯼ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﻭﺍﻗﻊ ﺩﺭ ﺁﻥ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩﺍﺳﺖ. ﻭﯾﮋﮔﯽﻫﺎ ﻭﺳﯿﻌﺘﺮﯾﻦ ﮐﻮﯾﺮ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺩﺍﻣﻨﻪﻫﺎﯼ ﺟﻨﻮﺑﯽ ﺍﻟﺒﺮﺯ ﺗﺎ ﻣﺮﮐﺰ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺩﺍﺭﺩ . ﻃﻮﻝ ﺁﻥ ۸۰۰ ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ﻭ ﻋﺮﺽ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ۶۰۰ ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ . ﻣﺴﺎﺣﺖ ﺩﺷﺖ ﮐﻮﯾﺮ ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ۷۷، ۶۰۰ ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﺮﺑﻊ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﻏﺮﺏ ﺍﯾﻦ ﮐﻮﯾﺮ ﺩﺭﯾﺎﭼﻪ ﻧﻤﮏ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﺩ ﺍﯾﻦ ﺑﯿﺎﺑﺎﻥ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﻗﻄﺐﻫﺎﯼ ﺣﺮﺍﺭﺗﯽ ﺯﻣﯿﻦ ﻣﺤﺴﻮﺏ ﻣﯽﺷﻮﺩ. ﺩﻣﺎﯼ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻥ ﺑﻪ ۵۰ ﺩﺭﺟﻪ ﻣﯽﺭﺳﺪ ﻭ ﮔﺎﻫﯽ ﺍﺧﺘﻼﻑ ﺩﻣﺎﯼ ﺑﯿﻦ ﺭﻭﺯ ﻭ ﺷﺐ ﺑﻪ ۷۰ ﺩﺭﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﯿﮕﺮﺍﺩ ﻣﯽﺭﺳﺪ. ﻗﺴﻤﺖ ﻋﻤﺪﻩ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺎﺗﻼﻗﻬﺎﯼ ﻭﺳﯿﻊ ﻓﺮﺍ ﮔﺮﻓﺘﻪﺍﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺣﺎﺷﯿﻪ ﭘﻮﺷﯿﺪﻩ ﺍﺯ ﺗﭙﻪﻫﺎﯼ ﻣﺎﺳﻪﺍﯼ ﻭ ﺍﺭﺗﻔﺎﻋﺎﺕ ﭘﺮﺍﮐﻨﺪﻩ ﺍﺳﺖ . ﻭ ﭘﻮﺷﺶ ﮔﯿﺎﻫﯽ ﺁﻥ ﻋﻤﺪﺗﺎً ﺍﺯ ﻧﻮﻉ ﮔﯿﺎﻫﺎﻥ ﺷﻮﺭ ﭘﺴﻨﺪ (ﻫﺎﻟﻮﻓﯿﺖ ) ﺍﺳﺖ. ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﺟﻐﺮﺍﻓﯿﺎﯾﯽ ﮐﻮﯾﺮ ﻣﺮﮐﺰﯼ ﯾﺎ ﭼﺎﻟﻪ ﮐﻮﯾﺮ ﺩﺭ ﻣﺤﺪﻭﺩﻩ ﺟﻐﺮﺍﻓﯿﺎﯾﯽ ۳۰ /۵۴ ﺗﺎ ۵۷ ﺩﺭﺟﻪ ﺷﺮﻗﯽ ﻭ ۳۰/۳۳ ﺗﺎ ۳۰/۳۵ ﺩﺭﺟﻪ ﺷﻤﺎﻟﯽ ﺩﺭ ﻣﺮﮐﺰ ﻓﻼﺕ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ . ﮐﻮﯾﺮ ﻣﺮﮐﺰﯼ ﭘﻬﻨﺎﻭﺭﺗﺮﯾﻦ ﮐﻮﯾﺮ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﻤﺎﻝ ﺑﻪ ﺩﺍﻣﻨﻪﻫﺎﯼ ﺍﻟﺒﺮﺯ ﻣﺮﮐﺰﯼ ﻭ ﺷﺮﻗﯽ ﻭ ﺍﺯ ﻏﺮﺏ ﺑﻪ ﺟﺎﺩﻩ ﺍﺭﺗﺒﺎﻃﯽ ﺩﺍﻣﻐﺎﻥ ﺑﻪ ﺟﻨﺪﻕ ﻭ ﮐﻮﯾﺮ ﺭﯾﮓ ﺟﻦ ، ﺍﺯ ﺷﺮﻕ ﺑﻪ ﮐﻮﻩﻫﺎﯼ ﭘﯿﺮ ﺣﺎﺟﺎﺕ ﻭ ﺍﺯﺑﮏ ﮐﻮﻩ ﻭ ﺍﺯ ﺟﻨﻮﺏ ﺑﻪ ﻣﺤﻮﺭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻃﯽ ﺧﻮﺭ- ﻃﺒﺲ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﻣﯽﺷﻮﺩ. ﭘﺎﺭﮎ ﻣﻠﯽ ﮐﻮﯾﺮ، ﭘﺎﺭﮎ ﻣﻠﯽ ﺧﺎﺭﺗﻮﺭﺍﻥ، ﮐﻮﯾﺮ ﺑﺠﺴﺘﺎﻥ، ﮐﻮﯾﺮ ﺣﺎﺝ ﻋﻠﯽ ﻗﻠﯽ (ﺩﺍﻣﻐﺎﻥ ) ، ﮐﻮﯾﺮ ﻣﺴﯿﻠﻪ، ﺑﯿﺎﺑﺎﻥ ﻣﺮﻧﺠﺎﺏ، ﺑﯿﺎﺑﺎﻥ ﺑﻨﺪﺭﯾﮓ ﻭ ... ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻭﺍﻗﻊ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ . ﺳﺪ.